Iedere ondernemer met een BV krijgt er vroeg of laat mee te maken: bij je jaarrekening hoort een verklaring van een accountant. Maar welke? Een samenstellingsverklaring volstaat vaak prima, een beoordelingsverklaring geeft meer zekerheid. Het verschil tussen die twee is groter dan je zou denken, en de keuze raakt zowel je portemonnee als je relatie met de bank.
In dit artikel zetten we de twee naast elkaar, leggen we uit wat ze betekenen voor je verslaggeving en geven we een korte beslisboom waarmee je in twee minuten weet welke variant bij jouw situatie past.
Wat is een accountantsverklaring?
Een accountantsverklaring is een schriftelijke uitspraak van een registeraccountant over je jaarrekening. De accountant kijkt naar je cijfers, doet bepaalde werkzaamheden en geeft daar een bijbehorende mate van zekerheid bij af. Hoe diepgaander de werkzaamheden, hoe sterker de uitspraak.
In Nederland kennen we vier vormen: de samenstellingsverklaring, de beoordelingsverklaring, de controleverklaring en specifieke assurance-opdrachten. Voor de meeste mkb-ondernemingen draait het om de eerste twee. De controleverklaring is wettelijk verplicht voor grotere bedrijven (BW2 artikel 393), en die laten we hier verder rusten.
De samenstellingsverklaring
De samenstellingsverklaring is de variant die je het vaakst ziet in het mkb. De accountant stelt de jaarrekening voor je samen op basis van de gegevens die je aanlevert, en tekent daarbij dat dat conform de geldende verslaggevingsregels is gebeurd. Er wordt geen oordeel gegeven over de juistheid van de onderliggende cijfers.
In de praktijk doet je accountant overigens veel meer dan alleen "samenstellen". Goede samenstellers kijken kritisch mee, signaleren ongebruikelijke posten en stellen vragen waar dat nodig is. Maar formeel geeft een samenstellingsverklaring geen zekerheid over de cijfers. Het is een samenstellingstaak, geen assurance-opdracht.
"Een samenstellingsverklaring is voor 80% van het mkb meer dan voldoende. Pas als externe partijen actief om méér zekerheid vragen, kom je in beoordelings- of controlegebied terecht."
De beoordelingsverklaring
De beoordelingsverklaring zit er een treetje boven. Hier voert de accountant beperkte werkzaamheden uit: cijferanalyses, gesprekken met de directie en gerichte deelwaarnemingen. Op basis daarvan geeft hij of zij een uitspraak met beperkte mate van zekerheid. In de formulering: "ons is niet gebleken dat de jaarrekening geen getrouw beeld geeft".
Die negatieve formulering klinkt onbeholpen, maar is bewust gekozen. De accountant zegt niet dat alles klopt (dat zou een controleverklaring zijn), maar wel dat er bij beperkt onderzoek geen problemen aan het licht zijn gekomen. Dat is voor veel financiers en subsidieverstrekkers precies genoeg.
Het verschil in één oogopslag
Samenstellingsverklaring
- Samenstellingstaak, geen assurance
- Geen formele zekerheid over de cijfers
- Doorlooptijd: 1 tot 3 weken
- Vaak voldoende voor KvK, bank en fiscus
- Vanaf circa € 1.450
Beoordelingsverklaring
- Beperkte mate van zekerheid
- Cijferanalyse en gerichte deelwaarnemingen
- Doorlooptijd: 3 tot 5 weken
- Gevraagd bij grotere financiering of subsidies
- Vanaf circa € 3.200
Wanneer kies je welke?
Het simpele antwoord: kies de lichtste variant die voor jouw situatie volstaat. Want elke stap omhoog kost meer werk, meer doorlooptijd en meer geld. De vraag is dus niet "welke variant is het beste?" maar "wat vraagt mijn omgeving van mij?".
Een paar typische situaties:
- Reguliere bv, geen externe financiers: samenstellingsverklaring volstaat.
- BV met een bankfinanciering boven de € 1 miljoen: de bank vraagt soms een beoordelingsverklaring in de kredietvoorwaarden.
- Stichting met een subsidie boven de € 125.000: controleer altijd het controleprotocol. Soms volstaat een beoordeling, soms is een controleverklaring vereist.
- Vereniging met statutaire bepaling: kijk in de statuten. Daar staat soms expliciet welke verklaring de ALV verlangt.
Een korte beslisboom
Twijfel je nog? Loop deze vier vragen langs voordat je je accountant belt:
- Vraagt iemand expliciet om een beoordelings- of controleverklaring (bank, RvC, subsidieverstrekker)? Zo ja, hen volgen. Zo nee, doorgaan.
- Heb je een wettelijke controleplicht (BW2:393)? Twee jaar achtereen aan twee van de drie criteria voldaan: omzet > € 15 mln, balanstotaal > € 7,5 mln of > 50 fte? Dan ben je verplicht over op een controleverklaring.
- Staat er iets specifieks in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst? Lees na.
- Niets van het bovenstaande? Dan volstaat de samenstellingsverklaring.
Vraag bij je bank altijd letterlijk wat ze in hun kredietvoorwaarden hebben staan. Het komt regelmatig voor dat een ondernemer (te) ruim interpreteert wat de bank vraagt, en daardoor onnodig een beoordelingsverklaring laat opstellen.
Wat verandert er in 2026?
Voor 2026 zijn er een paar zaken om in de gaten te houden. De drempels voor de wettelijke controleplicht zijn opnieuw geïndexeerd. De NBA heeft daarnaast de regelgeving rond samenstellingsopdrachten op een paar punten aangescherpt, vooral rond de documentatieplicht en de communicatie over onafhankelijkheid.
Concreet voor jouw situatie: als je nu een samenstellings- of beoordelingsverklaring laat afgeven, vraag bij je accountant na of jouw dossier nog voldoet aan de aangescherpte normen. Negen van de tien keer is er niets aan de hand. In de overige gevallen kun je het vóór de jaarafsluiting nog rechttrekken.
Heb je een specifieke situatie waar je twijfelt? Bel 085 060 3900 of stuur een mail naar info@finraad.nl. Een eerste gesprek van een halfuur kost niks en je weet daarna sneller waar je staat.
